Praktyki zawodowe: Bolesne zderzenie z rzeczywistością czy start do kariery?

Miałem ostatnio przyjemność pełnić rolę moderatora jednej z grup roboczych podczas III Posiedzenia Rady Gospodarczo-Dydaktycznej Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki (WIMiM) ZUT w Szczecinie.

Na tapet wzięliśmy kierunek Techniki Materiałowe i Spawalnicze (TMiS). Nasz cel był prosty: przeanalizować, w jaki sposób praktyki zawodowe kształtują dobrego, pierwszego pracownika. Choć pełny, oficjalny raport już powstał, pomyślałem, że podzielę się z Wami jego esencją w nieco luźniejszej formie.

Jak pracowaliśmy? (Burza mózgów na sterydach)

Nasza grupa liczyła 12 osób, wśród których znaleźli się przedstawiciele Uczelni, studenci oraz reprezentanci przemysłu. Mieliśmy zaledwie 45 minut na wypracowanie konkretów:

• Zamiast sztywnych narad postawiliśmy na całkowity brak hierarchii i klasyczną burzę mózgów (brainstorming);
• Wszystkie pomysły, wady i zalety rzucane przez członków zespołu lądowały na bieżąco na interaktywnej tablicy online Lucid Spark.
• Z uwagi na konieczność natychmiastowego zaprezentowania wyników na forum, proces podsumowania zoptymalizowaliśmy przy użyciu AI.
• Model Gemini przeanalizował naszą mapę myśli i zrobił zwięzłe résumé, a w środowisku Notebook LM wygenerowaliśmy gotowe infografiki, które posłużyły mi jako oś narracyjna wystąpienia.

Co działa świetnie? (Mocne strony systemu)

Nie oszukujmy się – mamy powody do zadowolenia. Nasz uczelniany system całkiem nieźle przygotowuje grunt:

• Administracja po stronie Uczelni działa bez zarzutu – studenci otrzymują jasny plan praktyk i konkretną listę tematów do realizacji;
• Mocnym atutem studentów na starcie jest biegłość w obsłudze komputera oraz znajomość środowiska AutoCAD;
• Coraz więcej firm traktuje praktyki jako skuteczne narzędzie przedrekrutacyjne, które nierzadko kończy się zatrudnieniem.

Gdzie boli najbardziej? (Wyzwania i bariery)

Oczywiście, nie wszystko jest usłane różami. Przejście z sal wykładowych na halę produkcyjną bywa wyzwaniem:

• Praktyka to dla wielu „bolesne zderzenie” z rzeczywistością produkcyjną i szok poznawczy;
• Zauważono, że studentom na starcie brakuje praktycznej znajomości mechanizmów konstrukcyjnych w środowisku przemysłowym;
• Wielu studentom brakuje również świadomości celu studiowania oraz wiedzy o specyfice pracy inżyniera;
• Ogromną barierą są kwestie finansowe – brak wynagrodzenia często skutkuje rozczarowaniem i rezygnacją z praktyk w danym zakładzie;
• Na poziomie organizacyjnym potrafią pojawić się niejasności dotyczące kosztów i zapewnienia odzieży oraz wyposażenia BHP (zakład pracy czy uczelnia?).

Jak to naprawić? Rekomendacje zespołu TMiS

Co możemy zrobić, aby to przejście było płynniejsze i z większą korzyścią dla obu stron? Wypracowaliśmy kilka kluczowych działań:

1. Większa rola Opiekuna w firmie: Student musi czuć się „zaopiekowany”. Od zaangażowania zakładowego opiekuna i istnienia wewnętrznego harmonogramu wprost zależy motywacja praktykanta.
2. Szczery feedback to podstawa: Ewaluacja nie może się kończyć na odhaczeniu ankiet. Praktyka powinna kończyć się bezpośrednią, szczerą rozmową z przełożonym, uświadamiającą studentowi jego mocne i słabe strony na rynku pracy.
3. Technologia jako magnes: Ponieważ kwestia wynagrodzeń stażystów bywa problematyczna, firmy muszą budować wartość dodaną i przyciągać studentów innowacyjnością oraz nowymi technologiami.
4. Działania wyprzedzające: Postulujemy organizację jednodniowych wycieczek i wizyt zapoznawczych w przemyśle jeszcze w trakcie trwania semestru. Pozwoli to zminimalizować szok przed właściwą, dłuższą pracą na hali.

Główny wniosek? Narzędzia i administracja działają jak należy. Teraz musimy postawić na lepszą komunikację na linii Student-Firma i solidny onboarding.